Hoe train ik mijn medewerkers om AI-geletterd te worden?

Dat verantwoord omgaan met AI belangrijk is, is ook de overheid niet ontgaan. Er is nieuwe wetgeving sinds februari 2025 waarbij je verplicht bent als organisaties om aan de slag te gaan met AI-geletterdheid. Deze wetgeving is onderdeel van de AI-verordening.

Wat is AI-geletterdheid?

AI-geletterdheid betekent dat medewerkers en andere betrokkenen die met AI-systemen werken, beschikken over de juiste kennis, vaardigheden en begrip om deze technologie verantwoord in te zetten.

Het draait niet alleen om snappen hoe AI werkt, maar ook om het kunnen signaleren van risico’s, kritisch nadenken over uitkomsten en bewust omgaan met ethische kwesties.

Waarom is dit belangrijk?

AI verandert het werkveld razendsnel. En hoewel het veel kansen biedt, kunnen de gevolgen van ondoordacht gebruik serieus zijn voor organisaties en individuen. Denk aan:

• Juridische risico’s, zoals discriminatie in wervingssoftware of onterecht afgewezen aanvragen;
• Reputatieschade, zeker in publieke sectoren of maatschappelijk gevoelige beroepen;
• Verlies van vertrouwen bij cliënten, burgers of collega’s;
• Slechte besluiten door blind te varen op ‘wat het systeem zegt’.

Nieuwe vaardigheden

Steeds meer organisaties investeren in AI. Dat vraagt om medewerkers die niet alleen technisch vaardig zijn, maar ook kritisch, bewust en verantwoordelijk. Professionals die begrijpen hoe AI beslissingen beïnvloedt en die daarover in gesprek kunnen met collega’s en leidinggevenden.

Hoe start je met AI-geletterdheid in jouw organisatie?

De Autoriteit Persoonsgegevens adviseert organisaties om AI geletterdheid niet ad-hoc, maar planmatig op te bouwen via een meerjarig actieplan. Het moet een doorlopend proces zijn en geen project met vaste einddatum.

Het startpunt is om in kaart te brengen welke AI-toepassingen je nu gebruikt of overweegt te gaan gebruiken. Bepaal het risiconiveau per toepassing. Daarna kun je gaan kijken hoe je de risico’s kunt minimaliseren. Een belangrijk actie is om medewerkers te trainen op het juiste niveau: van basiskennis tot verdieping.

Trainen van medewerkers in AI-geletterdheid

De wet schrijft geen vaste trainingsvorm voor maar stelt wel dat kennis, ervaring en de context van gebruik bepalend zijn voor wat ’toereikend’ is. Een medewerker die af en toe een AI-chatbot gebruikt, hoeft dus iets anders te weten dan iemand die een risicoclassificatie-algoritme beheert.

AI-geletterdheid vraagt dus om gerichte opleidingen, afgestemd op functie en verantwoordelijkheid. Dat kan variëren van een introductieworkshop tot een verdiepende training over risicoanalyse of auditmethoden. Belangrijk is dat deze kennis structureel wordt bijgehouden.

Hoe je er voor zorgt dat jouw medewerkers getraind worden op AI-geletterdheid:

1. Basis training voor alle AI-gebruikers
   • Van Kraaij Educatie biedt een e-learning en workshop aan ‘’Verantwoord werken met AI’’.
2. Verdieping voor sleutelfuncties (beleid, IT, compliance)
3. Vaste plek in onboarding en bijscholing

Ook voor ‘lichte gebruikers’ is actie nodig

Werk je met generatieve AI zoals ChatGPT, Midjourney of Copilot? Dan lijkt de impact klein, maar ook hier geldt dat medewerkers getraind moeten worden in veilig en effectief gebruik.

Aan de slag met AI-geletterdheid?

Van Kraaij Educatie kan je helpen met training voor medewerkers:

• E-learning Verantwoord werken met AI
• Workshop Verantwoord werken met AI
• Het verwerken van AI in onboarding